Een familie met een missie

 

Familiebedrijf Gulpener, de Vrije Brouwer, gaat maar liefst acht generaties terug. De bierbrouwerij uit Gulpen is in 1825 opgericht door Laurens Smeets. Smeets, zelf burgemeester en boer, zag brood in de vele dorstige soldaten die Gulpen aandeden. Een vooruitziende blik die kenmerkend lijkt te zijn voor de vrijgevochten familie achter het enige echte bier van Nederlandse bodem. In gesprek met twee generaties Rutten, een familie met een missie.

De Vrije Brouwer kan bogen op een hoge merkbekendheid. Vrijwel alle bierdrinkende consumenten kennen het biermerk, terwijl het ‘slechts’ 1 procent marktaandeel heeft in Nederland. Ondanks de hoge merkbekendheid, is het echte verhaal van de bierbrouwer nog onvoldoende bekend onder het grote publiek, vinden vader en zoon Rutten. Reden voor Jan-Paul (41), sinds januari 2015 aan het roer, om sterker dan ooit in te zetten op het verkondigen van hun boodschap. Jan-Paul: “We willen ambachtelijk bier maken op een duurzame manier. Als enige speler op de markt maken wij vrijwel volledig gebruik van regionale grondstoffen. En daarmee maken we zestien heerlijke speciaalbieren – bier voor liefhebbers.”

Tegen de stroom in

De duurzaamheidsfilosofie gaat veel verder dan het technische proces achter het bierbrouwen zelf. Vader Paul Rutten (72): “In 1999 heb ik samen met John Halmans, die in 2003 directeur werd, maatschappelijk verantwoord ondernemen geïntroduceerd binnen onze bierbrouwerij. Maatschappelijk ondernemen ging toen nog tegen de stroom in. Aandeelhouderswaarde, daar draaide het om, met vaak een sterke kortetermijnfocus. Maar zo zitten wij niet in elkaar. Wij gaan niet voor winstoptimalisatie en niet voor groei als doel op zich. We gaan voor kwaliteit van onze producten en we hechten sterk aan de manier waarop ons product tot stand komt, samen met onze medewerkers en leveranciers. Bij Gulpener komt het bedrijf op nummer één, de aandeelhouders op nummer twee.”

Heft in eigen handen

Even een dikke eeuw terug in de tijd. Met de opkomst van de industriële revolutie en de uitvinding van koeling, veranderde de bierbusiness in een kapitaalintensieve activiteit. Dat zorgde rond 1880 voor het begin van een samenwerking tussen Gulpener en het bankwezen. Rutten senior vervolgt: “Toen ik In 1972 als algemeen directeur aantrad, trof ik een topzwaar gefinancierd bedrijf aan. Ik ben onmiddellijk begonnen de schuldposities van het bedrijf af te bouwen. Tegelijkertijd werkte ik aan de opbouw van spaargelden om investeringen te kunnen doen. Op dit moment trekt Gulpener slechts 2 tot 3 procent vreemd kapitaal aan. Onze cashflow is heel hoog en de solvabiliteit is goed. Als ondernemer het heft in eigen handen nemen en houden, daar geloof ik heilig in.”

Kengetallen

Rutten senior: “Financiering is een van de tools die je als ondernemer tot je beschikking hebt. Mijn overtuiging is: houd vreemd kapitaal beperkt, afhankelijk van je branche en marges. Het gaat erom dat je de kengetallen in jouw bedrijf en jouw tak van sport goed kent: wat is een gezond aandeel voor personeelskosten, wat voor vastgoed en ga zo maar door. Ik zie dat de rol van banken nu anders is dan in mijn tijd. Ik heb zelf 28 jaar bij een bank gewerkt. De wereld is veranderd, onder andere onder invloed van de toegenomen regeldruk en kapitaalseisen. Kredietverstrekking is niet meer zo eenvoudig als het eerder misschien wel was. Wat mij betreft zouden ze nog veel meer mogen adviseren en ervaringen uitwisselen tussen bedrijven. Dat is ontzettend waardevol voor ondernemers in het mkb, zeker voor starters.”

Van chirurg tot bierbrouwer

Duidelijk is dat bij Gulpener kennis van generatie op generatie wordt overgedragen. Al leek het er lang op dat zoon Jan-Paul Rutten niet in het bedrijf zou komen. Jan-Paul: “Ik had nooit de intentie in ons bedrijf te komen werken. Ik vond het wel een prachtig bedrijf, maar koos mijn eigen weg.” Rutten junior is opgeleid tot chirurg en werkte voor zijn aantreden een periode in Nepal als arts. Jan-Paul: “Toen ik een aantal jaar geleden lid werd van de Raad van Commissarissen is er een zaadje geplant. De biermarkt is een ontzettend competitieve markt, een die ook nog eens last heeft van krimp. Maar ik heb er ontzettend veel lol in om vernieuwende producten te maken. We merken ook dat de retail de toegevoegde waarde ziet van onze speciaalbieren. Gulpener blijkt een product te zijn waarmee retailers zich kunnen onderscheiden in een extreem concurrerende markt. Dat is natuurlijk een mooie trend.”

De unieke smaak van verse hop

Acht generaties lang wordt er al bier gebrouwd, en toch blijft bij Gulpener de basis onveranderd. In Gulpen volgen ze nog steeds het ambachtelijke proces van vroeger, versnellingstechnieken worden bijvoorbeeld niet toegepast. In tegenstelling tot wat bij sommige concurrenten gebeurt. Rutten senior: “Natuurlijk, je maakt nu meer gebruik van technologie en minder van mankracht, maar in de basis is ons proces nog hetzelfde als begin 19e eeuw.” Is echt veranderen dan wel mogelijk voor de nieuwe generatie? Jan-Paul: “Mijn doel is nog meer innoveren en het experiment opzoeken. Mooi voorbeeld is het bier dat we eenmaal per jaar brouwen op basis van verse hop. Dat levert een heel uniek speciaalbier op.” Rutten junior zegt het met een twinkeling in zijn ogen, om te besluiten: “Je moet doen waar je goed in bent, waar je in gelooft en niet waarmee je misschien geld verdient.”