Als je kranten leest, krijg je de indruk dat we in een verschrikkelijke wereld leven. Natuurlijk hadden we de afgelopen jaren te maken met een economische crisis en gebeuren er wereldwijd iedere dag veel erge dingen. Maar kijk naar onze levensstandaard: die ligt veel hoger dan in 1985. Door een negatieve instelling genieten we minder én ontnemen we onszelf kansen.

Gebeurtenissen op z’n beloop laten

West-Europese landen reageren in de regel angstig op nieuwe gebeurtenissen in de wereld. Maar er zijn wel verschillen. Het valt me op dat Belgen gebeurtenissen gemakkelijker op z’n beloop laten en erkennen dat nare dingen bij het leven horen. In Nederland is de controlebehoefte veel groter. Nederlanders gaan heel snel op zoek naar een schuldige, of zetten een protocol in gang met bijbehorende commissie. Soms is het beter om te accepteren dat tegenslagen bij het leven horen: je kunt niet alles beheersen en je verspilt tijd én geld als je het probeert.

Afzweren van angst als motivatie voor ons handelen

Een aantal zaken kenmerkt de tijd waarin we leven. Allereerst is angst een enorme drijfveer geworden, waardoor ondernemers eerder handelen uit vermijding dan uit verlangen. Die angstcultuur dempt het creatieve vermogen. Ik was onlangs in Shanghai, waar wel een enorm optimisme heerst. Dat zorgt voor een heel andere manier van handel drijven. Het vermogen om tegenslagen te verwerken is groter als je optimistisch blijft. Mijn advies is dan ook om te focussen op kansen, niet op tegenslagen.

Herstellen van vertrouwen

Een tweede kenmerk van deze tijd is de extreme wet- en regelgeving. Nederland is een creatief land met veel vermogen, maar zoals ik al zei, creëert angst de behoefte aan controle. En dat leidt tot regels die ondernemers enorm belemmeren. We weten niet eens meer wat het betekent om elkaar te vertrouwen. Stel je voor dat je elkaar wel vertrouwt en niet tegengehouden wordt door die overdaad aan regels. Dat genereert een gigantisch kapitaal.

De kunst van het falen

Nederlanders zien verliezen vaak als een probleem of persoonlijk falen. Werk moet in een keer goed zijn, je krijgt niet meer de kans om iets te proberen. Terwijl dát de essentie van ondernemen is. Iemand die durft te proberen, verdient juist respect, want alleen door te innoveren, komen we verder. We moeten daarom een atmosfeer creëren waarin we mensen aanmoedigen om nieuwe paden te bewandelen.

Uit je comfortzone treden

Wat mensen soms niet zien, is dat angst een signaalfunctie heeft. Als je als ondernemer bang wordt, betekent dat eigenlijk dat je uit je comfortzone begint te treden. Je staat op het punt om iets nieuws te ontdekken. Weer de angst dus niet af, maar kijk eens wat er gebeurt. Waarom word je bang? En is het geen kans die je tot nu toe niet zag omdat je er niet voor open durfde te staan?

Damiaan Denys, psychiater en hoogleraar
Damiaan Denys studeerde filosofie en geneeskunde aan de Universiteit te Leuven. Hij promoveerde in 2004 cum laude op het proefschrift ‘On Certainty, studies in obsessive compulsive disorder’ en ontving in 2005 de Ramaer Medaille voor uitmuntend klinisch wetenschappelijk onderzoek. Sinds maart 2007 is Damiaan Denys hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam en afdelingshoofd psychiatrie aan het AMC Amsterdam. Hij is tevens verbonden aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen van de KNAW. Zijn onderzoek spitst zich toe op de ontwikkeling van diepe hersenstimulatie voor psychiatrische aandoeningen, zoals obsessieve-compulsieve stoornis, depressie en verslaving.